Stvaralaštvo skandinavskih kompozitora tematska je okosnica ovog koncerta. Najpoznatiji od njih, Jan Sibelijus, zastupljen je sa svojim prvim simfonijskim ostvarenjem i čuvenom uvertirom Finlandija koju je napisao krajem 19. veka, sa namerom da probudi patriotizam finske nacije.
Jedna od brojnih srpskih premijera u ovoj sezoni je koncert za dva trombona i orkestar, Odjeci večnosti. U ovom delu specifične dramaturške koncepcije, kao solisti nastupaju čuveni trombonista Ijan Bousfild koji je ostvario karijeru na vodećim pozicijama u Bečkoj i Londonskoj filharmoniji, i njegov nekadašnji student, a sada prvi trombonista Beogradske filharmonije, Ričard Viler.
Jedno od najpoznatijih dela Jana Sibelijusa (1865-1957), ali i čitave finske klasične muzike je simfonijska poema Finlandija. Buđenje nacionalne svesti finskog naroda i protest protiv okupacije od strane Carske Rusije dobili su svoj muzički oblik u u ovom delu, komponovanom 1899. godine. Da bi izbeglo rusku cenzuru, delu su često davani drugi naslovi. Sibelijus je kroz muzički sadržaj podeljen na nekoliko odseka pokušao da oslika slavne trenutne iz finske istorije, komponujući muziku koja je često smatrana narodnom. Poslednjem i najpoznatijem himničnom odseku, Finska se budi, 1941. godine su pridodati stihovi finskog pesnika Koskenijemija, i on je od tada počeo da se sa velikim uspehom izvodi širom Finske kao zasebna svečana kompozicija Himna Finlandija.
Jan Sandstrom (1954) je istaknuti savremeni švedski kompozitor. Pisao je dela različitih žanrova, ali se u najuspelija i najizvođenija ostvarenja ubrajaju vokalno-instrumentalna i tri koncertantna dela namenjena trombonu. Zahvaljujući saradnji za legendarnim trombonistom Kristijanom Lindbergom, Sandstrom je dao veliki doprinos obogaćivanju koncertantnog repertoara za ovaj instrument, za koji je literatura u ovom žanru prilično limitirana. Njegov prvi koncert za trombon i orkestar, Motociklistički koncert, napisan krajem osamdesetih godina, Beogradska filharmonija je izvela 2014. godine, sa Ijanom Bousfuildom kao solistom.
Odjeci večnosti su Sandstromovo treće koncertantno delo, napisano za dva trombona i orkestar. Nastalo je kao porudžbina Simfonijskog orkestra iz Ekstremadure povodom kandidature španskog grada Kaseresa za evropsku prestonicu kulture 2016. godine. Premijerno ga je izveo Lindberg, dok se deonica drugog solo trombona uglavnom dodeljuje prvom trombonu iz orkestra.
Koncepcija koncerta je nekonvencionalna i tematski prati bogat istorijat španskog grada starog preko 2000 godina, koji je pod zaštitom svetske kulturne baštine UNESKO-a. Dramaturški sled podrazumeva 24 kratke muzičke epizode u okviru kojih u sredini dela solista recituje stihove pesme o gradu Kaseresu. Odjeci večnosti su nakon Španije izvođeni širom sveta, između ostalog u Velikoj Britaniji, Japanu, Venecueli i na Novom Zelandu, a beogradska publika delo sluša prvi put.
Prva simfonija Jana Sibelijusa (1865-1957) op. 39 u e-molu nastala je 1898, kada je kompozitor imao 33 godine. Iste godine je simfoniju premijerno izvela Helsinška filharmonija kojom je upravljao autor. Strogi simfonijski okvir odlikuje izražena muzička naracija sa snažnim nacionalnim pečatom. Prvi stav sledi poznoromantičarsku tradiciju prebacivanja dramaturškog težišta sa ekspozicije na reprizu, dok se na mestu drugog stava nalazi rondo, koji više podseća na varijacionu formu. Trodelni skerco je u tipičnom skercoznom duhu sa predahom u srednjem delu. Tematski materijal poveren klarinetu sa početka prvog stava simfonije, transformisan pronalazi mesto u introdukciji finala, označenog kao quasi una Fantasia. U tom smislu, muzički materijal pokazuje određen stepen sličnosti, te je način njegovog razvoja potpuno specifičan i različit od klasične sonatne forme. Po tome je ova simfonija jedinstvena, ne samo u Sibelijusovom opusu, nego i kao prvo delo ovog žanra u opusu nekog kompozitora, nimalo nezrela i početnička, već sa sopstvenim pečatom.
mr Asja Radonjić
